22-23 января 2026 года в Гонконге прошел первый «Глобальный форум по кризису рождаемости: Последствия и решения». Форум организован Институтом демографии Yowa при Университете Гонконга. Цель форума – собрать заинтересованные стороны со всего мира для изучения междисциплинарных решений насущного глобального кризиса рождаемости.
По приглашению организационного комитета в мероприятии приняли участие сотрудники Института экономики Альжанова Фарида Газизовна, Алибекова Гульназ Жанатовна.
Большой интерес для организаторов форума представлял высокий уровень рождаемости в Казахстане по сравнению с другими странами с уровнем дохода выше среднего, как Казахстан балансирует между сохранением рождаемости и экономическим развитием, особенно стратегии защиты интересов женщин.
Альжанова Фарида Газизовна – главный научный сотрудник Института и руководитель ПЦФ BR10965247 «Исследование факторов, особенностей и динамики демографических процессов, миграции, урбанизации в Казахстане, разработка цифровых карт и прогнозов (2021-2023)» выступила с докладом на тему «Demographicgrowth in Kazakhstan: socioeconomic, sociocultural and political factors» и вызвав глубокий интерес со стороны участников Форума к Казахстану, как к единственной стране, чья демографическая политика продемонстрировала высокую эффективность. Заместитель директора по внешним связям и развитию Алибекова Гульназ Жанатовна выступила на панельной сессии по причинам демографического спада.
23 января Альжанова Ф.Г. и Алибекова Г.Ж. приняли участие в международной дискуссии, где обсуждались вопросы создания механизмов сотрудничества и коммуникации для глобальных заинтересованных сторон, обеспокоенных кризисом рождаемости, включения показателей, связанных с тенденциями рождаемости, развития и благополучия человека в статистические показатели Организации Объединенных Наций, вовлечения бизнес-сообщества в решение кризиса рождаемости, создания академического сообщества и содействовать созданию структуры (например, журнала), специализирующейся на изучении долгосрочных последствий депопуляции.
В ходе мероприятия участники подписали «Инициативу по решению глобального кризиса рождаемости». В инициативе отмечено, что даже в эпоху искусственного интеллекта люди остаются важными: как создатели, потребители и носители генов, культур, языков и традиций, обогащающие жизнь как отдельных людей, так и сообществ.
2026 жылғы 22-23 қаңтарда Гонконг қаласында алғашқы «Туылым дағдарысы жөніндегі жаһандық форум: салдары мен шешімдері» өтті. Форумды Гонконг университеті жанындағы Yowa демография институты ұйымдастырды. Форумның мақсаты – туылымның жаһандық дағдарысына байланысты өзекті мәселелерді шешуге арналған пәнаралық тәсілдерді талқылау үшін әлемнің түкпір-түкпірінен мүдделі тараптарды біріктіру.
Ұйымдастыру комитетінің шақыруымен іс-шараға Экономика институтының қызметкерлері Әлжанова Фарида Газизовна және Әлібекова Гүлназ Жанатовна қатысты.
Форум ұйымдастырушылары үшін Қазақстанның табыс деңгейі жоғары орта елдермен салыстырғандағы салыстырмалы түрде жоғары туу деңгейі, сондай-ақ Қазақстанның туу көрсеткіштерін сақтай отырып экономикалық даму арасындағы тепе-теңдікті қалай қамтамасыз ететіні, әсіресе әйелдердің мүдделерін қорғау стратегиялары ерекше қызығушылық тудырды.
Әлжанова Фарида Газизовна – Институттың бас ғылыми қызметкері және BR10965247 бағдарламалық-нысаналы қаржыландыру жобасының жетекшісі («Қазақстандағы демографиялық үдерістердің, көші-қон мен урбанизацияның факторларын, ерекшеліктері мен динамикасын зерттеу, цифрлық карталар мен болжамдар әзірлеу (2021–2023)») – «Demographic growth in Kazakhstan: socioeconomic, sociocultural and political factors»тақырыбында баяндама жасап, демографиялық саясаты жоғары тиімділігін көрсеткен бірегей ел ретінде Қазақстанға Форум қатысушыларының зор қызығушылығын туғызды.
Әлібекова Гүлназ Жанатовна, сыртқы байланыстар және даму жөніндегі директордың орынбасары, демографиялық құлдыраудың себептеріне арналған панельдік сессияда сөз сөйледі.
23 қаңтарда Ф.Г. Әлжанова мен Г.Ж. Әлібекова туылым дағдарысына алаңдаған жаһандық мүдделі тараптар үшін ынтымақтастық пен коммуникация тетіктерін құру, туу үрдістері, даму және адам әл-ауқатына қатысты көрсеткіштерді Біріккен Ұлттар Ұйымының статистикалық индикаторларына енгізу, бизнес-қауымдастықты туылым дағдарысын шешуге тарту, сондай-ақ депопуляцияның ұзақ мерзімді салдарын зерттеуге маманданған академиялық қауымдастық пен арнайы құрылым (мысалы, ғылыми журнал) құру мәселелері талқыланған халықаралық пікірталасқа қатысты.
Іс-шара барысында қатысушылар «Жаһандық туылым дағдарысын шешу жөніндегі бастаманы» қабылдап, оған қол қойды. Бастамада жасанды интеллект дәуірінде де адамдардың маңыздылығы сақталатыны атап өтіледі: адамдар – гендердің, мәдениеттердің, тілдер мен дәстүрлердің тасымалдаушылары, әрі олар жеке тұлғалардың да, тұтас қауымдастықтардың да өмірін байытатын жасаушылар мен тұтынушылар болып қала береді.